Balık Nasıl Temizlenir? Bütün mü, Temizlenmiş mi?

Balığı evde temizlemek dört temel adımdan oluşur: pullarını kuyruktan başa doğru kazıyın, karnını açıp iç organlarını ve omurga boyunca uzanan kanı temizleyin, solungaçlarını çıkarın, ardından soğuk suyla kısaca durulayıp kurulayın. Keskin bir bıçak, bir mutfak makası ve biraz sabırla çoğu balığın üstesinden gelirsiniz. Bu işle uğraşmak istemiyorsanız sipariş verirken ürün sayfasında Temizlenmiş seçeneğini işaretlemeniz yeterli.

Aşağıda önce hangi durumda bütün, hangi durumda temizlenmiş balık seçmenin mantıklı olduğunu, ardından adım adım temizliği ve türe göre püf noktalarını anlatıyoruz.

Bütün mü, temizlenmiş mi?

Sitemizdeki balıkların çoğunda iki seçenek görürsünüz: Bütün ve Temizlenmiş. Bazı ürünlerde Temizlenmiş'i seçtiğinizde bir de Hazırlık şekli adımı açılır:

• Levrek 1 Adet 400-600 Gr ve adetle satılan çipuralarda: İçi temiz ya da Fileto
• Palamut 600-700 Gr 1 Adet için: Dilim, Fileto ya da İçi temiz
• Kalkan Balığı (Taze) için: İçi temiz ya da Dilim

Seçim biraz da sofranıza bağlı:

• Temizlenmiş seçin: Balığı geldiği gün pişirecekseniz, mutfakta pul ve koku istemiyorsanız ya da kasa gibi büyük bir sipariş verdiyseniz. Kılçıkla uğraşmak istemiyorsanız fileto seçeneği olan ürünlerde Fileto'yu işaretleyin.
• Bütün seçin: Balığı kendi usulünüzle temizlemeyi seviyorsanız ya da kafasını ve kılçığını çorba suyu için ayırmak istiyorsanız.

Seçtiğiniz hazırlık şeklinde balığın tam olarak nasıl hazırlanacağından emin değilseniz sipariş öncesinde WhatsApp destek hattımızdan sorabilirsiniz.

Temizliğe başlamadan: alet ve hijyen

Temizliğe başlamadan önce tezgâhınızı hazırlayın; şunlar yeterli:

• Keskin bir bıçak: Kör bıçak eti ezer ve elinizden kayar.
• Mutfak makası: Yüzgeçleri kesmek ve küçük balıkların karnını açmak için çok pratiktir.
• Pul kazıyıcı ya da bıçak sırtı: Pulları almak için ikisi de iş görür.
• Kesme tahtası, kâğıt havlu ve bir poşet: Poşet artıklar için, kâğıt havlu kurulamak için.

Balığı temizliğe başlayacağınız ana kadar buzdolabında tutun. Hijyen için birkaç basit kural yeter: ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), çiğ gıdaya dokunduktan sonra ellerin en az 20 saniye sabun ve ılık suyla yıkanmasını, kesme tahtası, bıçak ve tezgâhın da sabun ve sıcak suyla temizlenmesini öneriyor. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) ise çiğ et, tavuk ve deniz ürünleri için sebze ve ekmekten ayrı bir kesme tahtası kullanılmasını tavsiye ediyor.

Adım adım balık temizleme

1. Yüzgeçleri kesin. Sırt ve karın yüzgeçlerini makasla kesin. Sivri yüzgeçli balıklarda bu adımı ilk yapmak ellerinizi korur.
2. Pulları alın. Balığı kuyruğundan tutun, bıçak sırtını ya da pul kazıyıcıyı kuyruktan başa doğru, yani pulların ters yönünde gezdirin. Pulların mutfağa saçılmasını istemiyorsanız bu işi su dolu geniş bir kapta ya da büyük bir poşetin içinde yapın.
3. Karnı açın. Bıçağın ucuyla kuyruğa yakın küçük delikten (anüs) başlayıp solungaçların dibine kadar karın boyunca sığ bir kesik atın. Bıçağı derine batırmayın, iç organları delmemeye çalışın.
4. İç organları çıkarın. Parmaklarınızla ya da bir kaşıkla iç organları dışarı alın.
5. Kanı ve zarı temizleyin. Omurganın hemen altında uzanan koyu kan hattını kaşığın ucuyla ya da başparmağınızla kazıyın, karın boşluğunu kaplayan koyu zarı da alın.
6. Solungaçları çıkarın. Balığı bütün pişirecekseniz solungaç kapağını kaldırıp solungaçları makasla kesip çıkarın. Kafayı istemiyorsanız solungaçların hemen arkasından keserek ayırın.
7. Durulayın ve kurulayın. Balığı içli dışlı soğuk suyla kısaca durulayın, suda bekletmeyin. Ardından kâğıt havluyla iyice kurulayın; kuru balık tavada daha iyi kızarır.

Fileto çıkarmak isterseniz

Temizlenmiş balığı kesme tahtasına yan yatırın. Solungaç kapağının hemen arkasından omurgaya kadar bir kesik atın, ardından bıçağı sırttan omurga boyunca kuyruğa doğru kaydırarak eti kılçıktan ayırın. Balığı çevirip aynı işlemi öbür tarafta tekrarlayın. Karın kılçıklarını ince bir kesikle alın, filetoda kalan ince kılçıkları cımbızla çekin. İlk denemelerde biraz et kaybetmeniz normal; el zamanla alışır.

Türe göre püf noktaları

• Levrek ve çipura: Sırt yüzgeçlerinde sert, sivri dikenler bulunur; levreğin solungaç kapağında da sivri çıkıntılar vardır. Temizliğe yüzgeçleri keserek başlayın. Levreğin pulları oldukça iridir, kuyruktan başa doğru sabırla kazıyın.
• Palamut: Pulları yok denecek kadar küçük olduğu için pul alma derdi yoktur. İçini temizledikten sonra baş ve kuyruğunu ayırıp enine dilimleyebilirsiniz.
• Kalkan: Derisinde pul yerine düğme denen sert, kemiksi çıkıntılar bulunur. Bunlar pürüzlü olduğu için eldivenle çalışmak ellerinizi korur. İri kalkanı evde parçalamak zahmetli olabilir; bu yüzden Dilim seçeneği pratik bir çözümdür.
• Hamsi ve sardalya: Bıçağa pek gerek kalmaz. Başı karın tarafına doğru bükerek koparın, kalan içini parmağınızla sıyırın. Hamsiyi kılçığından ayıklamanın inceliklerini hamsi rehberimizde anlattık.
• İstavrit: Yan çizgisi boyunca uzanan sert, kemiksi pulları bıçağın tersiyle kuyruktan başa doğru kazıyarak alın. Ardından başı kesip karnı açarak içini temizleyin.

Temizledikten sonra

Temizlenmiş balığı mümkünse aynı gün pişirin. Ertesi güne kalacaksa kapalı bir kapta buzdolabının en soğuk bölümüne koyun; daha uzun bekleyecekse öğünlük paketlere bölüp dondurun. Saklama süreleri ve doğru çözdürme için balık saklama rehberimize bakabilirsiniz.

Solungaçları alınmış kafayı ve kılçıkları da hemen atmayın. Soğan, havuç ve bir defne yaprağıyla kaynatıp süzdüğünüzde balık çorbası ya da pilav için lezzetli bir suya dönüşür. Kafa ve kılçığı da balığın kendisi gibi bekletmeden, aynı gün kullanın.

Sık sorulan sorular

Balığın pulu nasıl kolay alınır?

Bıçak sırtını ya da pul kazıyıcıyı kuyruktan başa doğru, pulların ters yönünde gezdirin. İşi su dolu geniş bir kapta yaparsanız pullar etrafa saçılmaz.

Balığın içindeki siyah zar alınmalı mı?

Evet. Karın boşluğundaki koyu zarı ve omurganın altındaki kan hattını kaşığın ucuyla kazıyıp alın, ardından balığı soğuk suyla kısaca durulayın.

Temizlenmiş balık buzdolabında ne kadar durur?

En iyisi aynı gün pişirmektir. Buzdolabının en soğuk bölümünde ertesi güne kadar bekletebilirsiniz; daha uzun süre için bekletmeden dondurun.

Fileto mu almalıyım, bütün mü?

Kılçıkla uğraşmak istemiyorsanız fileto pratik bir seçimdir; çocuklara servis etmeden önce yine de ince kılçık kalmadığını kontrol edin. Balığı fırında ya da ızgarada bütün olarak pişirmeyi seviyorsanız Bütün ya da İçi temiz seçeneğini tercih edin.

Bu hafta hangi balıkların geldiğini Günlük Taze sayfamızdan görebilir, temizlikle uğraşmak istemediğiniz ürünlerde Temizlenmiş seçeneğini işaretleyebilirsiniz.